Ayurveda’ya Göre Doşalar(beden tipleri) ve Yakalanmaya Eğilimli Oldukları Hastalık ve Rahatsızlıklar


Ayurveda / Perşembe, Eylül 12th, 2019

Kadim Hint  tıbbı Ayurveda ya da Yaşam Bilimi / Bilgisi ‘ne göre evrendeki 5 elementin farklı kombinasyonlarından oluşan 3 tane insan ya da canlı tipi var. Bu tipler içlerinde farklı elementleri farklı miktarlarda bulundurur. Bunlardan ilki Vata hava ve eter elementinin kombinasyonudur. Farklı beden tiplerine sahip olan canlılar sahip oldukları beden tiplerinin içerdiği elementlerin doğal özelliklerini gösterirler.

Vata beden tipine sahip kişiler ya ortalamanın üstünde uzun ya da ortalamanın altında kısadırlar. İyi işleyen bir zihinleri vardır, hemen adapte olabilirler ve yaratıcılıkları güçlüdür. Vatanın vücuttaki yeri kalın barsak/kolondur. Yaşamın yaşlılık dönemine tekabül eder.

Dolaşım sistemi bozukluğu, cilt kuruluğu, damarlarının cilde yakın olması ve ince yağ tabakasına sahip olmak gibi sorunları vardır. En fazla rüzgara maruz kalmaktan, kuru ve soğuk havadan yakınırlar. En fazla sorun yaşadıkları mevsim sonbahardır. O yüzden beslenmeye en fazla dikkat etmeleri gereken zaman sonbahardır. Belli bir günlük rutini izlemek vata için çok yararlıdır; aynı saatte yatıp kalkmak, yemek yemek barsakların da aynı saatte çalışmasını ve düzenli boşaltımı sağlar.

Psikolojik olarak genelde sinirli, dinlenemeyen, kendilerini iyi ifade eden, duygusal olarak hassas, korku ve anksiyeteye yakalanan ruh durumlarıyla kolay değişen bir tip çizerler.

Tipik Vata Hastalıkları

Tırnakların kırılması, ayakların çatlaması, ayak ağrısı, ayakların uyuşması, taban düşmesi, yumru ayak, sert ayak bileği, baldırlarda kramp, siyatik, dizin içe veya dışa bükülmesi, uyluk sertliği, kalça ağrısı, belden aşağısının felç olması, rektum kayması, barsağı sık sık boşaltma isteği, erbezi hastalığı, penisin ereksiyonda kalması, kasık gerilmesi, alt karın ağrısı, ishal, barsakların yutma hareketlerini arttırması, topallamak, kamburluk, cücelik, kuyruk sokumu eklemlerinde katılık, sırt katılığı, göğüs ağrısı, şiddetli karın ağrısı, yavaş kalp atışı, taşikardi, göğüste sürtünme ağrısı, azalmış göğüs dolaşımı, göğüste bıçak saplanıyormuş gibi ağrı, kolun incelmesi, boyun katılığı, boyun tutulması, kısık ses, eklem ağrısı, dudak, diş, göz ağrısı, gevşek diş, konuşma bozukluğu, yavaş konuşma, ağızda kekremsi tat, kuru ağız, tat alma duyusunun yitimi, koku duygusuzluğu, kulak ağrısı ve çınlaması, sağırlık, işitme kaybı, organ kayması, entropi, katarakt, gözlerde çimdikleyen ağrı, çökmüş göz çukurları, şakak kemiğinde ağrı, alında ağrı, göz kapaklarının düşmesi, baş ağrısı, kepek, yüz felci, tek kol veya tek bacak felci, vücutta tek taraflı felç, kasılma nöbetleri, bayılma, baş dönmesi, titreme, esneme, hıçkırık, kuvvetsizlik, bilinç bozukluğu, kuruluk, katılık, uykusuzluk, kırmızı görünüş, zihinsel tutarsızlık.

Genelde sonbahar ve kışın yaşanan vata bozuklukları kendilerini aşırı gaz, şişkinlik, tikler, ağrıyan eklemler, cilt ve saç kuruluğu, çabuk kırılan tırnaklar, sinir bozuklukları, kabızlık, zihinsel karışıklık ve kaos olarak gösterirler. Bu zihinsel rahatsızlıklar genelde korku, anksiyete veya hafıza kaybına dayalı sorunlardır.

Vatayı dengelemek için :

  1. Kendinizi sıcak tutun.
  2. İçi ısıtan yemek ve baharatları yiyin.
  3. Aşırı soğuk hava, yiyecek ve içiceklerden kaçının.
  4. Yediğiniz pişmemiş yiyecekleri minimumda tutun, özellikle elma ve lahanadan kaçının.
  5. Fasülye türlerini çok yemeyin.
  6. Yemeğinizin sıcak ve sulu olmasına dikkat edin. Özellikle çorba, sıcak içecekler ve az yağlı pilav çeşitleri ideal.
  7. Tatlı, ekşi ve tuzlu yemekleri seçmeye dikkat edin.
  8. Düzenli bir hayat edinin.
  9. Kendinize olabildiğince güvenli, sakin ve huzurlu bir atmosfer yaratın.

Vata tiplerinin en önemli sorunu kolay kolay gevşeyememeleridir. Bu yüzden sinir   sistemleri yorgundur. Bol bol parasempatik sinir sistemi egzersizleri, gevşemeler, sauna, masaj ve rahatlama terapilerine ihtiyaç duyarlar.

Pitta ikinci doşa yanibeden tipidir. Ateş ve su elementlerinden oluşur. Pitta beden tipine sahip kişiler ortalama boya ve yapıya sahiptirler. İyi bir dolaşımları, parlak, sıcak ve yağlı ciltleri vardır. Elleri ayakları sıcaktır. İştahları ve su ihtiyaçları fazladır. Boşaltımları iyidir fakat genelde yumuşaktır. En fazla sıcak ve güneşte kalmaktan şikayet ederler. Psikolojik olarak agresif, dinamik, yaptıkları işe aşırı odaklanan ve kararlı insanlardır. Duygusal olarak kendilerini iyi ifade ederler ve güçlü fikirleri vardır. Kızmaya eğilimlidirler.

Pittanın bedendeki tahtı ince barsaktır. Yaşamın orta kısımını temsil eder yani genç ve orta yaşlı dönemimize tekabül eder. Pittalar kendilerine, yaşamlarına ve hastalıklarına sahip çıkmakta çok başarılıdırlar. Fiziksel özellikleri yağlı, sıcak, hafif, hareketli ve akıcıdır. Bu özelliklerin fazlası dengelerini bozar.

Tipik Pitta Hastalıkları

Sıcaklama, kavrulma, yanma, öfke, geğirme, göğüste yanma duygusu, bedende ve omuzlarda yanma duygusu, yüksek ateş, aşırı terleme, pis vücut kokusu, bedende kırıklık hissi, kan akışının yavaşlaması, kas zayıflığı, deride yanma duygusu, çatlama, kaşınma, kurdeşen, kırmızı kabarcıklar, kanamaya eğilim, ciltte hafif sarımsı yeşilimsi renk, sarılık, mavi sivilce, deri üzerinde enfeksiyon, ağızda buruk tat, ağızdan kan kokusunun gelmesi, kötü ağız kokusu, aşırı susuzluk, tatminsizlik, ağız, yutak, bağdokusu, rektum ve penis  iltihabı, bedendeki her türlü yangı, enfeksiyonel durum, kanama, bayılma, gözlerin, idrarın, dışkının yeşilimsi sarı rengi.

Eğer ateş elementi irite olmuşsa cilt döküntüleri, yanma hissi, ülser, ateş, iltihaplanma, kolit, konjektivite, boğaz ağrıları, çabuk değişen ruh hali, kızgınlık ve kıskançlık gibi durumlar ortaya çıkar. Pittadaki su elementi nedeniyle sık sık idrara çıkma ihtiyacı duyarlar. En uç durumda, yanlış beslenme ve yaşam tarzının sonucunda böbrekler iflas eder ve pittanın normal canlılığı cilasını yitirir.

Pittayı dengelemek için:

1- Serinkanlı olun.

2- Aşırı sıcak, buhar ve nemden kaçının.

3- Aşırı yağlı,kızarmış yiyecekler, kafein, tuz, kırmızı et, alkol ve acı baharatlardan kaçının.

4- Taze meyva ve sebzeye ağırlık verin.

5- Süt, taze peynir ve hububat yiyin. (intolerans ya da alerji yoksa)

6- Bol temiz hava alın.

7- Yemeklerinizde tatlı, buruk ve kekremsi tatlara ağırlık verin.

8- Duygularınıza güvenin ve onları kendinize ve etrafınızdaki insanlara destek olacak şekilde ifade edin.

Pittalar için serinkanlı olmak ve serin ortamlarda bulunmak çok önemli. Sıcak yaz günlerinde gölge bir yer bulup serinleyin. Aktif beyninizi sıcaktan korumak için şapka giyin. Duştan çıkmadan önce serin suyla çalkalanın. Sıcak su banyoları, acı kırmızı biber ve fazla güneş pittayı tetikleyen unsurlar. Domates ve papaya dışında tüm tatlı ve olmuş meyveler pittaya iyi gelir.

Kapha beden tipi de üçüncü doşadır. Kapha, toprak ve su elementlerinden oluşur. Kapha beden tipine sahip kişiler genelde ortalamanın altında uzunlukta olurlar ama nadiren uzun boylu kaphalar da bulunur. Bedenleri büyük, kilo ve su depolamaya müsait olur. Dolaşımları zayıf, ciltleri kalın ve nemlidir. İştahları her zaman açık fakat metabolizmaları çok yavaş ve boşaltımları çok tembeldir. En fazla rutubet ve soğuktan şikayetçidirler. Güçlü bir bünyeleri vardır ve çok dayanıklıdırlar. Psikolojik olarak duygusal bir yapı gösterirler, başkalarına duydukları duygular güçlü ve süreklidir. Sakin, memnun, sadık ve istikrarlıdırlar. Affedici bir yapıları vardır, çok iyi anne olurlar.Yakalanabileceği kötü durum içinden zor çıkılır bir hareketsizlik ve atalet halidir, ayrıca herşeye ve herkese sahip olmak gibi bir dürtünün de kolayca tuzağına düşebilirler. Yani eski günlerdeki isimleriyle açgözlülük, şehvet ve aşırı bağımlılık gibi özellikler gösterebilirler. Yemek ve güvence kaphalar için çok önemlidir. Hafifleme ve birşeyleri bırakma egzersizi en fazla yapmaları gereken şeydir.

Kaphanın vücuttaki yeri göğüs ve ciğerlerdir. Vücudun mukus üretimiyle ilintilidir. Mukusun  bedene yeterli akıcılığı sağladığı miktar iyi fakat fazlası rahatsızlık verir. Sinüs ve ciğerlerin doluluğu ve nefes yollarının tıkanıklığı mukus fazlalığından doğar. Soğukalgınlığı sırasında kapha diyeti uygulamak mukusu azaltır.

Tipik Kapha Hastalıkları

Yeme bozukluğu, uyku sersemliği, aşırı uyku, ürkeklik, ağırlık, tembellik, atalet, ağızda tatlılık, salya akıtmak, aşırı mukoza, mukus üretimi, aşırı beden artığı, güç kaybı, sindirim güçlüğü, kalp etrafında, akciğerlerde ve boğazda normalden fazla mukus, soğukalgınlığı, üst solunum yollarında tıkanıklık, burun ve boğaz üşütmesinden kaynaklı mukozal artış, damar sertliği, şişmanlık, guatr, sindirimde azalma, kurdeşen, solgunluk.

Kaphayı dengelemek için;

  1. Bol bol hareket edin.
  2. Yağ ve yağda kızarmış yiyecek tüketiminizi minimuma indirin.
  3. Buzlu yiyecek ve içecekler, tatlı, şeker ve aşırı ekmekten kaçının.
  4. Sıcak, hafif ve kuru yemekler seçin.
  5. Günde 4 bardaktan fazla sıvı içmeyin.
  6. Acı, buruk ve kekremsi tatlara ağırlık verin.
  7. Bol bol taze meyve ve sebze yiyin.
  8. Kompleks karbonhidrat tüketin.
  9. Hayatınızda heyecan ve mücadeleye yer verin.

Kapha beden tipi insanlarının kolay kolay stimüle olamama sorunu vardır ama bir kez sitimüle olup birşey yapmak için yola koyulurlarsa uzun soluklu enerjileri onlara başarılar sağlar. Nasıl dinlenileceğini en iyi bilen beden tipi kaphadır. Bu iyi bir yön olmasına karşın kaphaların fırsat buldukça yaptıkları öğle yemeği sonrası şekerlemeleri bedenlerindeki hareketsizliği arttırır. Uyumadan dinlenmeliler. Düzenli egzersiz kaphalar için vazgeçilmez bir unsurdur. Bedenlerindeki atıl enerjiyi hareketlendirir.

En çok sorulan soru beden tiplerine yönelik beslenme ve yaşam tarzına uymanın ne kadar önemli olduğudur. Buna ne kadar harfi harfine uymak sizin seçiminizdir. Benim önerim herşeyi birden bire hayatınıza geçirmeye çalışmaktansa sizin için en önemli bir kaç unsurdan başlayıp onların sonuçlarını deneylemek ve diğerlerini de yavaş yavaş hayata geçirmenizdir. Bu yaşam tarzının iyi sonuçlarını ve faydasını görmek sizi keyiflendirecek ve bu önerilere daha fazla uymak isteyeceksiniz

Seda Shambhavi Kervanoğlu

www.suryaturkey.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir