Ayruveda’ya göre Pitta


Ayurveda / Salı, Temmuz 9th, 2019

Pitta, varoluşun temelindeki 5 elementten ateş ve suyun beraberce bedendeki haline tekabül eder. Bedendeki safra ve asittir. Her anlamda sindirim ve dönüşümü sağlar.

Pitta beden tipine sahip kişiler ortalama boya ve yapıya sahiptirler. İyi bir dolaşımları, parlak, sıcak ve yağlı ciltleri vardır. Elleri ayakları sıcaktır. Gözleri keskindir ve kolay kolay bozulmaz ancak ışığa hassastır. İştahları ve su ihtiyaçları fazladır. Bir pittaya hadi bugün akşam yemeği yemeyelim geçiştirelim diyemezsiniz. Acıktığı zaman yanına yaklaşılmaz, öğün atlamayı sevmezler ancak kilolu değildirler.

Metabolizmaları hızlıdır. İyi sindirip dönüştürdükleri gibi boşaltımları da iyidir, fakat genelde yumuşaktır. En fazla sıcak ve güneşte kalmaktan şikayet ederler. Psikolojik olarak agresif, dinamik, yaptıkları işe aşırı odaklanan ve kararlı insanlardır. Duygusal olarak kendilerini iyi ifade ederler ve güçlü fikirleri vardır. Kızmaya eğilimlidirler. Bu beden tiplerinden iyi liderler, öğretmenler, toplumu yönlendirenler çıkar.

Pittanın bedendeki tahtı ince barsaktır. Yaşamın orta kısımını temsil eder yani genç ve orta yaşlı dönemimize tekabül eder. Pittalar kendilerine, yaşamlarına ve hastalıklarına sahip çıkmakta çok başarılıdırlar. İyi odaklanırlar ve her anlamda sorumluluk alabilirler. Zekaları keskin ve odaklıdır. Toparlayıcı ve çözüme odaklı bir eğilimleri vardır. Fiziksel özellikleri yağlı, sıcak, hafif, hareketli ve akıcıdır. Bu özelliklerin fazlası dengelerini bozar.

Örneğin yaz aylarının öğlen sıcağında pitta yüksektir. Bu zamanlarda güneş yanığı, sıcak alerjileri, ani sinirlenmeler artar. Pittalar yaz aylarında serinletici ve çiğ yemekler seçmeliler. Gün içinde pittanın en aktif olduğu anlar sabah 10 ile öğleden sonra 2 ve gece 10 ile sabah 2 arasıdır. Eğer ateş elementi irite olmuşsa cilt döküntüleri, yanma hissi, ülser, ateş, iltihaplanma, kolit, konjektivite, boğaz ağrıları, çabuk değişen ruh hali, kızgınlık ve kıskançlık gibi durumlar ortaya çıkar. Pittadaki su elementi nedeniyle sık sık idrara çıkma ihtiyacı duyarlar. En uç durumda, yanlış beslenme ve yaşam tarzının sonucunda böbrekler iflas eder ve pittanın normal canlılığı cilasını yitirir. Dengesi bozulmuş pitta beden tipinde mide ve incebarsak kökenli rahatsızlıklar ortaya çıkar. Sindirim sıkıntıları ve dolayısyla kan enflamasyonuna kadar ulaştığında ise iş, tüm bedeni etkileyen oto-immün hastalıklara kadar varır.

Pittayı dengelemek için:

1- Serinkanlı olun.

2- Aşırı sıcak, buhar ve nemden kaçının.

3- Aşırı yağlı,kızarmış yiyecekler, kafein, tuz, kırmızı et, alkol ve acı baharatlardan kaçının.

4- Taze meyva ve sebzeye ağırlık verin.

5- Çok gerekliyse çiğ süt, taze peynir ve hububat yiyin. (Sütlü ürünler alerjendir ve beden tipiniz ne olursa olsun günlük süt ürünü alımınızı fazla abartmayınız. Hatta yetişkinlerin süte veda etmeleri daha hayırlı olur.) (Süt konusu da başka bir yazıya kalsın)

6- Bol temiz hava alın.

7- Yemeklerinizde tatlı, buruk ve kekremsi tatlara ağırlık verin.

8- Duygularınıza güvenin ve onları kendinize ve etrafınızdaki insanlara destek olacak şekilde ifade edin.

Pittalar için serinkanlı olmak ve serin ortamlarda bulunmak çok önemli. Sıcak yaz günlerinde gölge bir yer bulup serinleyin. Aktif beyninizi sıcaktan korumak için şapka giyin. Duştan çıkmadan önce serin suyla çalkalanın. Sıcak su banyoları, acı kırmızı biber ve fazla güneş pittayı tetikleyen unsurlar. 

Pitta Tipi Kişiler Nasıl Beslenmeli? Ne ve daha da önemlisi Nasıl Yemeli ? Nelere dikkat Etmeli? Nasıl bir Hayat Tarzı Takip Etmeli?

Pittalar doğal olarak ateşli ve sıcak kanlı oldukları için su kaynatmamaları için serinkanlı olmak ve serin ortamlarda bulunmak onlar için çok önemlidir.

Özellikle sıcak yaz günlerinde gölge bir yer bulup serinleyin. Aktif beyninizi sıcaktan korumak için şapka giyin. Duştan çıkmadan önce serin suyla çalkalanın. Sıcak su banyoları, acı kırmızı biber ve fazla güneş pittayı tetikleyen ve dengeden çıkaran unsurlardır.

Domates ve papaya dışında tüm tatlı ve olmuş meyveler pittaya iyi gelir.

Sütlü yiyeceklerden taze yumuşak peynirler ve dondurma iyi iken sert  eski peynirler ve yoğurt pek yenmemeli. Yoğudun ekşiliğini almak için tarçın, zerdeçal ve kişniş gibi bazı baharatlarla karıştırabilirsiniz ya da meyveli yoğurt yiyin. Arpa, buğday ve basmati pilavı pittayı yatıştırmak için birebirdir. Yulafın ısıtıcı özelliği olmasına rağmen pittanın ayaklarını yere bastırır, onu oturaklı kılar. Pittaların diğer beden tiplerinden biraz daha fazla proteine ihtiyaçları vardır. Mercimek haricindeki fasülye türü hububatların hepsi pitta için iyidir özellikle soya, maş (mung) fasülyesi, nohut ve kırmızı fasülye az miktarlarda tüketilmek şartıyla.

Turbun yeşil yaprakları, maydonoz, semizotu, ıspanak, brokoli, karnıbahar, kuşkonmaz, salatalık, yeşil fasülye, kabak, tatlı kabak, bamya, marul  gibi yeşil sebzeler pittaya ihtiyacı olan buruk tadı sağlarlar. Ayrıca A, B compleks, kalsiyum, magnezyum ve demire diğer beden tiplerinden daha fazla ihtiyacları vardır. Bu ihtiyaç aşırı aktif olan karaciğerlerini yenilemek ve desteklemek için ortaya çıkar. Yemeklerinde serinletici baharat ve otlar kullanmalılar; tarçın, kişniş, zerdeçal, rezene, dereotu, nane ve maydonoz gibi. Ne yazık ki sarmısak pitta için en tetikleyici sebzedir ve mümkünse kaçınılmalıdır.

Tatlandırıcı olarak pekmez ve eski bal hariç hepsi iyidir.Yeni bal (altı aylık ya da daha yeni) tercih edilmelidir. Ayçiçek yağı, sadeyağ (suyu ve sütü alınmış tereyağı) veya tuzsuz tereyağı en iyi yağ çeşididir. Ama herşeyi kararında bırakarak.

Rutin ve düzenli yaşam Vata için ne kadar önemliyse pitta için de karar ve orta yol çok önemli, hiçbir şeyin aşırısına kaçılmamalı. İçinizdeki ateşi dengede tutun. Yeterinden fazla hızlı gidip ulaştığınız yere varamadan motorunuzu yakmayın.

Fındık, fıstık gibi yağlı kuruyemişlerden kaçının, kırmızı et, deniz ürünleri ve yumurtayı azaltın. Et olarak tavuk, hindi ve keklik eti önerilir.

Pittalar isterlerse gayet kolay vejeteryan olabilirler. Fakat eti sindirmekte pittanın pek zorlandığı söylenemez ancak yağlı et ve aşırı yağlı besinler pitta için sindirim sorunu yaratır. Beden tipleri içinde sindirimi en iyi olan pittadır. İştahları çok açıktır, hiç öğün atlamazlar, vata ve kapha tiplerinden daha fazla yemek yerler. Pitta için tek tehlike aşırı yağlı yemeklerdir, bu uzun solukta safra keselerini ve karaciğerlerini yorar ayrıca fazla kiloya da neden olur.

Yemekler vatalar için önerdiğimiz gibi oturarak ve sakin bir şekilde mümkünse konuşmadan , TV seyretmeden, kitap okumadan yenmeli. Pittalar için protein, karbonhidrat ve yağ oranı 30/50/20 olmalı. Pitta en fazla karbonhidrata ihtiyacı olan beden grubudur.

Eğer pitta doşanız yüksekse kafein, çukulata, çay ve tütün gibi uyarıcılardan uzak durmalısınız. Özellikle halihazırda kızgın bir pittanın kafein alması onu kaynama noktasına getirir. Her an patlamaya hazır bir bomba olmanızı sağlar.

Sabahları bir bardak ılık su zaman zaman vata özelliği gösteren sindiriminizi düzenler. Ayrıca sakin ve sessiz ortamlarda dinlenme ihtiyacı pittalar için de cok önemlidir ve pittayı sakinleştirir.  Gün içinde kısa dinlenmeler pittaların daha verimli çalışmasını sağlar. O yüzden dinlenmek için iyice güçten kuvvetten düşünceye kadar beklenmemeli.

Egzersize gelince pittalar vatalardan daha hareketli ve fazla egzersize ihtiyaç duyarlar. Düzenli bir şekilde açık havada yapılan spor güneşin altında fazla kızmamak şartıyla pitta için idealdir. Bu anlamda yürüyüş, yüzme, bisiklet tüm beden tipleri için iyidir. Pittalar aerobik ve ağırlıklı cimnastik yapabilirler ve fazla aşırıya kaçmadan ağır fiziksel iş yapabilirler. Pittalar hareketli olup formlarını korumalılar ama fazlasına kaçmak bünyelerini zayıflatır.

Gece yatma saati pittalar için de aynıdır. Her gece 10 civarında yatmaları önerilir, ayrıca kolay kolay uyuma moduna geçemedikleri için yatmadan hemen önce zihinlerini aktif hale geçirecek herhangi bir şeyle uğraşmamalılar. İşle ilgili en son şey akşam yemeğinden önce halledilmiş olmalı. Yatmadan önce eller ve ayaklara hindistancevizi yağıyla masaj serinletici etki yapar ve gün içinde kızmış pittayı sakinleştirir.

Düzenli meditasyon yaşamlarına huzur ve mutluluk getirir. Pittalar meditasyonu kızgınlıklarını ve içlerindeki agresyonu atmak ve yaşama, onu hep kontrol etmek için yaklaşım tarzlarından kurtulmak için yapmalılar. İyi konsantre olabildikleri için kolay meditasyon yaparlar. Mantra ve meditasyon onların güçlü zihinsel enerjilerini pozitif bir alana odaklamalarını ve soğukkanlı bir zihne sahip olmalarını sağlar. Bağışlama, sevgi, merhamet ve kızgınlığa son verme konularına yoğunlaşmalılar.

Mantraları şam, şrim ve om’dur, bunları sessizce içlerinden sakin bir şekilde tekrarlamalılar.

Asana uygulaması, pitta grubu asanaları serinkanlılıkla, rekabetten uzak bir tavırla enerjilerini toplayıp gevşemeye odaklanarak yapmalılar. Asanalar arası sessizce oturup derin nefesler almak buna yardımcı olur. Karın bölgesi, ince barsak  ve karaciğeri rahatlatan pozlar yapılmalıdır.(Kobra, kayık,balık, oturur vaziyetteki omurga twistleri)

Surya namaskar içine yarım ay pozu eklenerek orta hızda ve sakin olarak yapılmalı. Arslan pozu hariç tüm oturma pozları pittalar için iyidir. Ayaktaki duruşlardan vrksasana, trikonasana, ardha chandrasana (yarım ay), ayaklar geniş açık öne eğilme pozları (prasarita padottasana)

Tüm oturarak öne eğilme pozları, viparitikarani, navasana, matsyasana, kobra ve çocuk pozu.

Ardhamatyasana ve mariçyasana gibi omurga twistleri.

Yoga mudra (padmasanada oturarak mula bandha uygularken elleri arkada kenetleyerek öne eğilme)

En son her yoga asana seansının bitmesi gerektiği gibi savasana uygulanmalı. Pittalar, savasanada üzerlerine battaniye örterek 10-15 dakika kalırlarsa enerji dolu olarak güne devam ederler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir